สืบ สาน เส้นไหม “นำฮอยอีแม่”

311

แนวปฎิบัติที่ดี ด้านวัฒนธรรม
สืบ สาน เส้นไหม “นำฮอยอีแม่”

ผู้ศึกษา
นางดวงจันทร์ นิตยาชิต
นางสาวจุฑามาศ ศรีภิรมย์
นางสาวปริยากร มาลาศรี

สถานศึกษา
โรงเรียนบ้านโนนสะอาดห้วยตะกั่ววิทยา
อำเภอหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต ๓

บทคัดย่อ
โรงเรียนบ้านโนนสะอาดห้วยตะกั่ววิทยา มีชุมชนเขตบริการของโรงเรียน อยู่ ๒ ชุมชน คือชุมชนบ้านโนนสะอาดและชุมชนบ้านห้วยตะกั่ว ชุมชนเป็นชุมชนขนาดเล็ก ในอดีตชุมชนมีอาชีพ ทอผ้าเลี้ยงไหม มีภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการท้อผ้าไหมสไบ โดยคนในชุมชนมีวัฒนธรรมอันดีงามในการร่วมด้วยช่วยกันคนละไม้คนละมือในการทอผ้าไหมสไบ เป็นเอกลักษณ์เฉพาะชุมชนที่เต็มไปด้วยรอยยิ้มของท้องถิ่น ในปัจจุบันการทอผ้าไหมสไบ นับวันจะสูญหายไป คนรุ่นใหม่ไม่นิยมใช้ผ้าไหมแต่หันไปใช้ผ้าสังเคราะห์แทน
โรงเรียนบ้านโนนสะอาดห้วยตะกั่ววิทยาเล็งเห็นถึงความสำคัญของภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรมประเพณี ไม่ให้ถูกละเลยหรือถูกทำลายไปพร้อมๆ กับการสืบสานและพัฒนา โรงเรียนบ้านโนนสะอาดห้วยตะกั่ววิทยาจึงได้ทำกิจกรรม สืบ สาน เส้นไหม “นำฮอยอีแม่” ขึ้น


ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

“…นอกจากการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติแล้ว ยังสอนให้อนุรักษ์วัฒนธรรมเพราะเป็นสิ่งที่เป็นรากฐานชีวิตของทุกคน เมื่อรู้ว่าท้องถิ่นของตนมีอะไรบ้าง ก็จะทำให้เกิดความภาคภูมิใจ มีการบันทึกสิ่งที่เป็นของมีค่าที่เป็นความคิดของมนุษย์ เป็นจิตวิญญาณของบุคคล ให้ร่วมกันทำงานอนุรักษ์พร้อมๆ กับงานพัฒนาชุมชน…” (จากหนังสือ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงบรรยายเรื่อง การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร)
จากพระราชดำรัส ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี และแผนพัฒนาเด็กเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ฉบับที่ ๔ พ.ศ.๒๕๕๐ – ๒๕๕๙ โดยมีวัตถุประสงค์ข้อที่ ๕ ปลูกฝังจิตสำนึกและพัฒนาศักยภาพของเด็กและเยาวชนในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โรงเรียนบ้านโนนสะอาดห้วยตะกั่ววิทยาจึง ได้จัดทำหลักสูตร สืบ สาน เส้นไหม “นำฮอยอีแม่” ลงในหลักสูตรแกนกลางของโรงเรียน เพื่อให้ผู้สอนนำไปสอนผู้เรียนในวิชาชุมนุม ชุมนุมหม่อนไหม โดยมีการลงพื่นที่จริงในชุมชน เพื่อรับการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นจากปราชญ์ชุมชน และซึมซับวัฒนธรรมอันดีงาม ในการเลี้ยงหนอนไหมและท้อผ้าไหมสไบ เพื่อให้ผู้เรียน เกิดจิตสำนึก รูจักรักษาวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม และวิถีชีวิตที่เปนเอกลักษณของทองถิ่นไวปองกันไมใหสิ่งที่ดีงามเหลานี้ถูกละเลยหรือถูกทำลายไปพรอมๆ กับการพัฒนา และที่สำคัญคือจะนำมาซึ่งความภาคภูมิใจในอาชีพของ แม่

วัตถุประสงค์
๑.เพื่อสืบทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการทอผ้าไหมสใบที่เปนเอกลักษณเฉพาะของชุมชน
๒.เพื่อให้ผู้เรียนมีความภูมิใจ เห็นคุณค่า ในมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของท้องถิ่นในการทอผ้าไหมสไบที่เปนเอกลักษณเฉพาะของชุมชน

เป้าหมาย
เชิงปริมาณ
ผู้เรียน เด็ก เยาวชน ชุมชน บ้านโนนสะอาดและบ้านห้วยตะกั่ว
เชิงคุณภาพ
ผู้เรียนในโรงเรียนบ้านโนนสะอาด มีความรู้ มีความภูมิใจ เห็นคุณค่า ในมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของท้องถิ่นในการ ทอผ้าไหมสไบที่เปนเอกลักษณเฉพาะของชุมชน

วิธีการจัดกิจกรรม
๑.ครู ชุมชนและผู้เรียนประชุมร่วมกันเกี่ยวกับปัญหา วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการทอผ้าไหมสไบที่เปนเอกลักษณเฉพาะของชุมชน กำลังจะสูญหายไป เพื่อหาข้อสรุปของปัญหาและแนวทางแก้ไข
๒.ครูทำการศึกษา ค้นคว้าข้อมูลทางวิชาการเพิ่มเติมจากแหล่งต่างๆ ปราชญ์ท้องถิ่น เกี่ยวกับการสืบทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการทอผ้าไหมสไบที่เปนเอกลักษณเฉพาะของชุมชน
๓.ครูจัดกิจกรรมให้ความรู้ เรื่องประโยชน์ การสืบทอดวัฒนธรรมท้องถิ่น ขั้นตอนการเลี้ยงหนอนไหมและขั้นตอนการทอผ้าไหมสไบแก่ผู้เรียน
๔.ครู ผู้เรียนและปราชญ์ชาวบ้าน ร่วมฝึกปฎิบัติ การทอผ้าไหมสไบ เริ่มตั้นแต่การเลี้ยงหนอนไหม การสาวเส้นไหม การย้อมสีเส้นไหม การมัดหมี่ การทอผ้าไหมสไบ ตามหลักสูตร สืบ สาน เส้นไหม “นำฮอยอีแม่” โดยได้ฝึกปฎิบัติจริงในชุมชนจากปราชญ์ชาวบ้าน ในชั่วโมงชุมนุม
๕.ครูและผู้เรียน เลี้ยงหนอนไหม ในโรงเลี้ยงหนอนไหมของการศึกษานอกระบบและตามอัธยาศัยตำบลดอนดู่ นำเส้นไหมที่ได้ มามัดหมีแล้วทอผ้าไหมสไบในกี่ทอผ้าของโรงเรียน ๖.ครูนำผู้เรียนไปช่วยชุมชนในการย้อมสีเส้นไหมและการพันเส้นไหมเข้ากี่ ให้ผู้เรียนเห็นถึงการร่วมมือกันในชุมชน บรรยากาศรอยยิ้มความสุขในการทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างจิตสำนึก ความรัก ความภาคภูมิใจ เห็นคุณค่า รูจักรักษาวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม และวิถีชีวิตที่เปนเอกลักษณของทองถิ่นไวปองกันไมใหสิ่งที่ดีงามเหลานี้ถูกละเลยหรือถูกทำลายไปพรอมๆกับการพัฒนา และที่สำคัญคือจะนำมาซึ่งความภาคภูมิใจในอาชีพการทอผ้าไหมสไบ
๗.ครูและผู้เรียนสรุปองค์ความรู้ร่วมกัน
๘.ครูติดตามผลการขยายผลโดยวิธีเก็บข้อมูลและบันทึกผล
๘.๑ ติดตามผลผู้เรียนในการช่วยแม่เลี้ยงหนอนไหมและทอผ้าไหมสไบที่บ้าน
๘.๒ นำผ้าไหมสไบผลงานผู้เรียนไปฝากขายที่สหกรณ์นักเรียน และชุมชน
๙.ครูสรุปรายงานผลการดำเนินกิจกรรมเสนอต้นสังกัด

ผลที่เกิดกับผู้เรียนและชุมชน
๑.ผู้เรียนมีจิตสำนึกในการสืบทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
๒.ผู้เรียนมีความภูมิใจ เห็นคุณค่าในมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของท้องถิ่น
๓.ผู้เรียนมีความรู้และทักษะในการ เลี้ยงหนอนไหมและทอผ้าไหมสไบ
๔.ชุมชนตื่นตัวในการอนุรักษ์รักษาวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม และวิถีชีวิตที่เปนเอกลักษณของทองถิ่นไวปองกันไมใหสิ่งที่ดีงามเหลานี้ถูกละเลยหรือถูกทำลายไป
๕.ผู้เรียนภาคภูมิใจในอาชีพของ แม่

ปัญหาอุปสรรคและวิธีการแก้ไข
ปัญหาอุปสรรค = ผู้เรียนกลัวตัวหนอนไหม
วิธีการแก้ไข = ให้ผู้เรียนได้ฝึกประฎิบัติกับหนอนไหมเป็นประจำเพื่อให้เกิดความเคยชิน

การเผยเเพร่
-จัดทำเป็นเอกสารแผ่นพับเผยแพร่
-เผยแพร่ผลงานให้กับเพื่อนครูในศูนย์เดียวกัน
-จัดทำเอกสารสรุปรายงานเสนอต้นสังกัด

แนวทางการพัฒนาต่อเนื่อง
เผยแพร่วิธีการไปยังโรงเรียนในเขตการศึกษาเดียวกัน

เอกสารอ้างอิง
โครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี,สำนักงาน.แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ฉบับบที่ ๔ พ.ศ.๒๕๕๐-๒๕๕๙.กรุงเทพฯ:อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด(มหาชน).๒๕๕๑.
แสดง
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Contact us
ซ่อน

istanbul evden eve nakliyat evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat evden eve nakliyat nakliyat istanbul evden eve evden eve istanbul evden eve nakliyat ofis tasima evden eve nakliyat nakliye evden eve evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat depolama