อนุรักษ์พรรณไม้โดยใช้งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน

ชื่อผลงาน “แนวปฎิบัติที่ดี”อนุรักษ์พรรณไม้โดยใช้งานสวนพฤกษศษสตร์โรงเรียน
ด้านที่ 4 ด้านสิ่งแวดล้อม
ชื่อ-สกุลผู้นำเสนอ นางเสาวณีย์ มะเก๊ะ โรงเรียนบ้านหัวเขา
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 1 จัหวัดนราธิวาส
E-mail Souwanee4451@gmail.com
บทคัดย่อ
“การอนุรักษ์พรรณไม้โดยใช้งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” เป็นส่วนหนึ่งของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โดยโรงเรียนบ้านหัวเขาได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกโครงการเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๘ เพื่อให้เยาวชนใกล้ชิดกับพรรณพืช เห็นคุณค่า ประโยชน์ ความสวยงาม อันจะก่อให้เกิดความคิดที่จะอนุรักษ์พืชพรรณ รักหวงแหนและรู้จักการนำไปใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
โรงเรียนบ้านหัวเขาได้ดำเนินงานการอนุรักษ์พรรณไม้โดยนำหลักปฏิบัติการของงานอนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามพระราชดำริฯมาประยุกต์ใช้และกำหนดหลักการทำงานด้วยรูปแบบ PDCA มีผลการดำเนินงานให้นักเรียนตระหนัก รู้คุณค่าของพืชพรรณไม้ อนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม ร้อยละ ๑๐๐ โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้แก่นักเรียนและชุมชน มีผลการดำเนินงานผ่านการประเมินได้ระดับป้ายพระราชทาน งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โดยปัจจุบันโรงเรียนกำลังเตรียมรับการประเมินเพื่อรับเกียรติบัตรขั้นที่ ๑ รวมทั้งได้เผยแพร่ผลงานทั้งการถวายนำเสนองานต่อสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีและต่อสาธารณชนทั่วไป
ความสำคัญ
“การสอนและอบรมให้เด็กมีจิตสำนึกในการสำนึกในการอนุรักษ์พืชพรรณนั้น ควรใช้วิธีการปลูกฝังเด็กเห็นความงดงาม ความน่าสนใจและเกิดความปิติที่จะทำการศึกษาและอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป การใช้วิธีการสอน การอบรมที่ให้เกิดความรู้สึกกลัวว่า หากไม่อนุรักษ์แล้วจะเกิดผลเสีย เกิดอันตรายแก่ตนเอง จะทำให้เด็กเกิดความเครียด ซึ่งจะเป็นผลเสียแก่ประเทศในระยะยาว”
จากพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในเรื่องของสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และการดำเนินงานของสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนเน้นการบูรณาการการเรียนรู้ทุกกลุ่มสาระซึ่งมีความสอดคล้องกับงานการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนและในเรื่องของการปฏิรูปการศึกษา ซึ่งเน้นให้นักเรียนเป็นศูนย์กลาง ประกอบกับโรงเรียนบ้านหัวเขาตั้งอยู่ในเขตพื้นที่พระราชฐานและป่าสงวนซึ่งบริเวณโรงเรียนมีพืชพรรณน้อยใหญ่ควรค่าแก่การศึกษาและอนุรักษ์ไว้ให้เป็นแหล่งเรียนรู้แก่เยาวชนและชุมชนต่อไป
ดังนั้น เพื่อเป็นการปลูกฝังให้นักเรียนมีจิตสำนึก เห็นคุณค่าในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกโรงเรียนโดยใช้แนวทางการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์ทางโรงเรียนจึงได้เข้าเป็นสมาชิกงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ
จุดประสงค์
– เพื่อปลูกฝังและสร้างจิตสำนึกของนักเรียนให้มีความตระหนัก รู้คุณค่าของพืชพรรณไม้ในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนและการอนุรักษ์ พัฒนาสิ่งแวดล้อม
– เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้โดยนำสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนมาบูรณาการในการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ต่างๆ
– เพื่อให้โรงเรียนเป็นแหล่งรวบรวมตัวอย่างพรรณไม้ ข้อมูลพรรณไม้และการเก็บรักษาเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาและสามารถเผยแพร่ความรู้ของงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนสู่ชุมชนและผู้ที่สนใจ
เป้าหมาย
ด้านปริมาณ
เพื่อปลูกฝังและสร้างจิตสำนึกของนักเรียน ร้อยละ100
ด้านคุณภาพ
นักเรียนมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในการปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์พรรณพืช และ บรรลุเป้าหมายวิสัยทัศน์ ปรัชญา จุดเน้นของโรงเรียนอย่างมีคุณภาพ
ขั้นตอนและวิธีดำเนินการ
การดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของโรงเรียนบ้านหัวเขาได้นำหลักปฏิบัติการของงานสวนพฤกษศาสตร์ การอนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามพระราชดำริฯมาประยุกต์ใช้ และกำหนดหลักการทำงานด้วยรูปแบบ PDCA
P (plan=วางแผน) มีการประชุมวางแผน แต่งตั้งคณะทำงาน จัดทำแผนและโครงการ อบรม พัฒนาบุคลากรเพื่อเพิ่มศักยภาพในการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
D (do = ทำ)คือให้นักเรียนได้เรียนรู้ด้วยกิจกรรมต่างๆ ดังนี้
1. การเก็บรวมรวมพรรณพืชที่มีอยู่เดิม
เป็นการศึกษาพรรณพืชที่มอยู่เดิมในโรงเรียน โดยการกำหนดพื้นที่ศึกษา ทำและติดป้ายชื่อพรรณไม้การเก็บตัวอย่างพรรณไม้ และการทำทะเบียนพรรณไม้
2. นำพืชพรรณใหม่มาปลูกเพิ่ม
เป็นการศึกษาวิเคราะห์สภาพพื้นที่เพื่อนำพืชพรรณใหม่มาปลูกเพิ่มให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่
3. การบำรุงดูแลรักษา
เป็นการดูแลรักษาพรรณไม้ที่มีอยู่เดิมและพรรณใหม่ที่มีการปลูกเพิ่ม โดยการรดน้ำ การบันทึกการเจริญเติบโต และการบำรุงรักษา
4. การศึกษาเชิงประจักษ์
เป็นการศึกษาพืชเป็นรายกรณี โดยศึกษาส่วนประกอบของพืชตั้งแต่ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล และเมล็ด
อย่างละเอียด
5. วิเคราะห์ วิจัยและการนำไปใช้
จากการศึกษาพืชเป็นรายกรณี ทำให้ทราบถึง ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ สรรพคุณและสารต่างๆที่มีในพืชแต่ละชนิด โรงเรียนบ้านหัวเขาได้เลือกศึกษากะเพรา โดยได้จัดทำโครงงานสารสกัดจากใบกะเพรา เนื่องจากในใบกะเพราสารเซสควิเทอร์พีน ชื่อบีตาคาร์โยฟิลลีน (ß-caryophyllene) และบีตาเอลิมีน (ß-elemene) นอกจากนี้ยังมีพรีนิลโพรพานอยด์หลายตัว ได้แก่เมทิลยูจีนอล (methyl eugenol) และเมทิลชาวิคอล (methylchavicol) สามารถไล่ยุงได้
ผลจากการศึกษาสารสกัดจากใบกะเพรา มีสีเขียวขี้ม้า มีกลิ่นหอม เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ เช่น สเปรย์ไล่ยุง ยาหม่อง ยาปราบศัตรูพืช เป็นต้น
C (check = ตรวจสอบ) สรุป ประเมินผล รายงานผลการดำเนินงานปีการศึกษาละ 1 ครั้ง
A (Act = แก้ไข) คือการนำปัญหาที่พบจากการดำเนินงานมาปรับปรุงพัฒนา

ผลการดำเนินงาน
– นักเรียน บุคลากร มีความรับผิดชอบ ซื่อตรง อดทนสามัคคี เอื้ออาทร เกื้อหนุน เมตตากรุณา นำความรู้มาใช้ในชีวิตประจำวัน ตระหนัก รู้คุณค่าของพืชพรรณไม้ อนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม ร้อยละ 100
– โรงเรียนมีการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการในกลุ่มสาระต่างๆทุกกลุ่มสาระและเป็นแหล่งเรียนรู้แก่นักเรียนและชุมชน
– โรงเรียนมีผลการดำเนินงานผ่านการประเมินได้ระดับป้ายพระราชทาน งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และปัจจุบันโรงเรียนกำลังเตรียมรับการประเมินเพื่อรับเกียรติบัตรขั้นที่ ๑
ปัจจัยความสำเร็จ
โรงเรียนได้รับความร่วมมือจากนักเรียน คณะครู บุคลากรในการดำเนินกิจกรรม คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครองนักเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาสเขต 1 หน่วยงานต่างๆในบริเวณใกล้เคียงโรงเรียน เช่น พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เทศบาลตำบลกะลุวอเหนือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลกะลุวอเหนือ สถานีตำรวจตันหยง ฯลฯ ให้ความร่วมมือในการประสานงาน การอำนวยความสะดวก สนับสนุนกำลังกาย กำลังคน กำลังทรัพย์ อุปกรณ์ สิ่งของ พันธุ์พืช แหล่งข้อมูลและร่วมพัฒนาสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนให้เหมาะต่อการเป็นแหล่งเรียนรู้ทางสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
การเผยแพร่ผลงาน
โรงเรียนบ้านหัวเขา ได้นำผลการดำเนินงานเผยแพร่ในรูปแบบต่างๆ ดังนี้
1. นำเสนองานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ในวาระต่างๆ ดังนี้
– สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมโรงเรียนบ้านหัวเขาและได้ทอดพระเนตรงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เมื่อวันที่16 กุมภาพันธ์ 2555
– นักเรียนถวายงานสาธิตการเก็บตัวอย่างพันธุ์ไม้แห้งในการรับเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในงานของดีเมืองนรา เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2556
– นักเรียนถวายงานสาธิตการเก็บตัวอย่างพันธุ์ไม้แห้งในการรับเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในงานของดีเมืองนรา เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2557
– นักเรียนถวายงานสาธิตการเก็บตัวอย่างพันธุ์ไม้แห้งในการรับเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในงานของดีเมืองนรา เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2558
๒. จัดนิทรรศการเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนในโอกาสต่างๆ ดังนี้
– จัดนิทรรศการนำเสนองานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ณ พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาและทะเลไทย ต. แสมสาร อ. สัตหีบ จ. ชลบุรี เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม – 5 พฤศจิกายน 2550
– จัดนิทรรศการนำเสนองานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ณ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ต.บางพระ อ. ศรีราชา จ.ชลบุรี เมื่อวันที่ 19-25 ตุลาคม 2552
– จัดนิทรรศการนำเสนองานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ณ โรงเรียนสุราษฎร์ธานี อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี เมื่อเดือน พฤศจิกายน 2553
– จัดนิทรรศการนำเสนองานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ณ โรงเรียนวิเชียรมาตุ อ.เมือง จ.ตรังเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2557
– จัดนิทรรศการดำเสนองานงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ณ โรงเรียนอนุบาลนราธิงาส อ.เมืองนราธิวาส เมื่อวันที่ 28-29 กรกฎาคม 2559
การขยายผลสู่ชุมชน
1. นักเรียน คณะครู บุคลากรทางการศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชนร่วมปลูกต้นไม้ในโรงเรียนและนอกโรงเรียน
2. โรงเรียนมีการเพาะพรรณไม้และแจกพรรณไม้ให้ผู้ปกครองและชุมชนเพื่อให้เกิดการขยายพันธุ์ต่อไป
3. ผู้ปกครองและชุมชนร่วมบริจาคพรรณไม้ให้กับโรงเรียนมาปลูกเพิ่มเพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้แก่นักเรียนและบุคคลทั่วไป

เอกสารอ้างอิง
เอกสารประกอบการฝึกอบรมปฏิบัติการงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)
รายงานผลการปฏิบัติราชการโรงเรียนบ้านหัวเขา
รายงานผลโครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โรงเรียนบ้านหัวเขา

แสดง
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Contact us
ซ่อน

istanbul evden eve nakliyat evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat evden eve nakliyat nakliyat istanbul evden eve evden eve istanbul evden eve nakliyat ofis tasima evden eve nakliyat nakliye evden eve evden eve nakliyat istanbul evden eve nakliyat depolama